Toparlanma ve alışkanlıklar
Koordinasyon zamanlama, kuvvet ve dengeden nasıl ayrılır?
Koordinasyon, vücudun farklı bölümlerini ve duyulardan gelen bilgileri bir hareketi kontrollü biçimde gerçekleştirmek için bir araya getirme becerisidir. Zamanlamayı, yönü ve gereken kuvveti ayarlamayı içerir. Bir nesneyi yakalamak veya bir hareket dizisini izlemek koordinasyon gerektirir. Koordinasyon tek başına kuvvet, esneklik, denge ya da hızlı hareket etme anlamına gelmez.
Koordinasyon bir hareketin parçalarını birleştirir
Bir fincana uzandığınızı düşünün. Gözleriniz yerini bulur, kolunuz ona doğru uzanır, eliniz açılır ve parmaklarınız fincanı tutacak kadar kuvvetle kapanır. Uzanma ve kavrama zamanlamasını yalnızca parmak kuvveti açıklamaz.
Koordinasyon, bir iş için gereken parçaların birlikte çalışmasıdır. NELFT NHS, farklı vücut bölümlerinin uyumunu, vücudun iki yanını birlikte kullanmayı ve el hareketlerini görsel bilgiyle yönlendirmeyi örnek verir.
MedlinePlus’a göre beyincik, koordineli hareketle ilgili bilgileri bir araya getirir. Sinir sistemi, duyusal bilgiler ve yapılan iş birlikte rol oynar. Koordinasyonu tek bir kasa veya egzersize indirgemek bu yüzden uygun değildir.
Gündelik etkinlikler farklı koordinasyon becerileri gerektirir
Bir eşya taşırken kapıyı açmak, iki elin kullanımını, duruşu ve kapıdan geçmeyi aynı anda gerektirir. Eşyanın ağırlığı bu becerinin yalnızca bir yönüdür.
Tablodaki örnekler kavramı açıklamak içindir. Yapılacak alıştırmalar, geçilecek testler veya gündelik etkinlikleri zorlaştırma önerileri değildir.
| Etkinlik | Birlikte çalışan unsurlar | Bu örnek neyi göstermez? |
|---|---|---|
| Gömlek iliklemek | İki el ve parmakların hassas hareketleri | Tüm vücut dengesi veya aerobik kondisyon |
| Tanıdık bir nesneyi yakalamak | Görsel bilgi, uzanma ve elin zamanlaması | Her spor dalındaki genel koordinasyon |
| Bir dans dizisini izlemek | Sırayı hatırlama, ritim ve beden hareketleri | Daha hızlı hareket etmenin mutlaka daha iyi olduğu |
| Yürürken fincan taşımak | Kavrama, kol konumu, duruş ve adımlar | Güçlüğün tek bir tıbbi nedeni olduğu |
Koordinasyon, denge, kuvvet ve esneklik
Denge, vücudun konumunu korumak veya kontrol etmekle ilgilidir. Koordinasyon, hareketin farklı parçalarının nasıl birleştiğini anlatır. Yürürken ikisini de kullanırsınız. İyi desteklenmiş bir oturma pozisyonunda da ellerinizle ince koordinasyon gösterebilirsiniz.
Kuvvet, güç üretme kapasitesidir. Esneklik, eklemler çevresindeki mevcut hareket açıklığıyla ilgilidir. Yeterli kuvvet ve açıklık hareketi mümkün kılabilir, ancak yönün ve zamanlamanın isabetli olmasını garanti etmez.
Tanımadığınız bir dizi, tek tek hareketler fazla yorucu olmasa da zor gelebilir. Sırayı hatırlamak, bir işareti izlemek veya iki tarafı birlikte kullanmak zorlayıcı olabilir. Bunu doğrudan kuvvetsizlik ya da kondisyon eksikliği olarak yorumlamayın.
Bir hareketteki beceri başka birine aynen aktarılmayabilir
Bir kişi yüzmede rahatken bir dans dizisini ilk kez görüyor olabilir. Bir müzisyenin parmak kontrolü gelişmiş olsa da top oyununda deneyimi olmayabilir. Koordinasyonu kişileri tek sıraya dizmek yerine belirli bir hareket üzerinden tanımlamak daha açıklayıcıdır.
Kol hareketi ile başparmakla basmayı inceleyen bir laboratuvar çalışması, işin parçaları arasındaki ilişkinin katılımcıların bunları kontrol etme biçimini etkilediğini buldu. Bu sonuç belirli bir deneyle ilgilidir ve her koordinasyon becerisini geliştiren tek bir egzersiz vermez.
Geliştirmek istediğiniz beceriyi somutlaştırın. Nesne tutmak, bir dersi izlemek ve belirli bir spor hareketini yapmak farklı işlerdir. Böyle bir açıklama, eğitim ve destek seçeneklerinin konuşulmasını kolaylaştırır.
Yaşadığınız güçlüğü nasıl tarif edebilirsiniz?
“Koordinasyonum kötü” demek yerine ne olduğunu tarif edin. Sıra mı yeniydi? Anlatım mı hızlıydı? Elleri, ayakları veya ikisini birlikte kullanmak mı zordu? Sorun yalnızca ayna görüntüsüyle gösterilen örnekte mi yaşandı?
Videoda eğitmenin soluyla kendi solunuzu karıştırmanız yönlendirmeden kaynaklanabilir. Müzik ya da anlatım değişince sırayı kaçırmak da mümkündür. Bu ayrıntılar, öğrenme ortamını fiziksel bir sınırlılıktan ayırmaya yardımcı olur.
Bu gözlemler klinik değerlendirme değildir. Eğitmen anlatımı netleştirebilir. Açıklanamayan değişiklikler veya günlük yaşamı etkileyen güçlükler için sağlık uzmanı değerlendirme yapabilir. Çevrim içi bir puan bu ayrımı güvenilir biçimde yapamaz.
Destek ve açık anlatım öğrenmeyi nasıl değiştirir?
Destekli bir pozisyon aynı anda yönetilecek işlerin sayısını azaltabilir. Net bir gösterim, yeni bir diziyi anlamayı kolaylaştırabilir. Böyle bir uyarlama öğrenme koşullarını değiştirir ve uygulamanın değerini azaltmaz.
Seansları karşılaştırırken hareketin yanı sıra anlatımı ve ortamı da kaydedin. Yavaş bir gösterim, tanıdık bir sıra veya daha az dikkat dağıtıcı unsur performansı değiştirebilir. Bu değişim genel fiziksel gelişimi tek başına kanıtlamaz.
Yürümede aniden başlayan güçlük veya koordinasyon kaybı, özellikle güçsüzlük, konuşma ya da görme değişiklikleri de varsa inme belirtisi olabilir. Böyle ani bir değişiklikte acil yardım isteyin. Yavaş gelişen veya tekrarlayan, nedeni açıklanamayan güçlükler için de sağlık uzmanına başvurun.
İlgili rehberler
Hareketi tarif ederken zamanlamayı, verilen desteği ve başlangıç pozisyonunu birbirinden ayırın.
Sık sorulan sorular
Koordinasyon ile denge aynı şey mi?
Denge, vücudun konumu ve kararlılığıyla ilgilidir. Koordinasyon, bir hareketin parçalarının birlikte çalışmasını anlatır. Aynı iş için ikisi de gerekebilir, fakat birinin tanımı diğerini bütünüyle karşılamaz.
El-göz koordinasyonu nedir?
Görsel bilgiyi el hareketini yönlendirmek için kullanmaktır. Bir nesnenin yerini görüp ona ne zaman uzanacağınızı ayarlamak buna örnektir. Bu, koordinasyonun bir yönüdür ve genel kondisyonu tek başına ölçmez.
Daha hızlı hareket etmek daha iyi koordinasyon gösterir mi?
Mutlaka değil. Hız artarken doğruluk veya kontrol azalabilir. Karşılaştırmada amaca uygun hareketin tamamlanıp tamamlanmadığına bakmak gerekir.
Koordinasyon tek bir çevrim içi testle değerlendirilebilir mi?
Tek bir hareket tüm yönleri gösteremez veya bir güçlüğün nedenini teşhis edemez. Belirti ya da gündelik işlevle ilgili kaygılar varsa profesyonel değerlendirmede öykü ve ilgili hareketler birlikte ele alınır.
Kaynaklar
- NELFT NHS — Denge, koordinasyon ve motor planlama tanımları, erişim tarihi
- MedlinePlus — Beyinciğin işlevi, erişim tarihi
- Diedrichsen ve arkadaşları, 2007 — Zamanlama ve koordinasyon deneyi, erişim tarihi
- CDC — İnmenin belirti ve bulguları, erişim tarihi